San Francisco Körfezi üzerinde bulunan ve 1989 Loma Prieta depreminde hasar gören Bay Bridge, yerini beş yıl içinde bir mühendislik harikasına bırakmaya hazırlanıyor. 2.6 milyar dolara malolacak 2 ¼-mil uzunluğundaki yeni köprü için 100.000 ton çelik ve 67.000 kişilik bir işgücü kullanılacak. Köprü San Andreas fayından kaynaklanabilecek 8 büyüklüğündeki bir depreme uygun olarak tasarlanmış...

 

24.02.2002 -The Sacramento Bee Daily- San Francisco Körfezinde Bay Bridge'in yerini alacak yeni köprü eşsiz özelliklere sahip.

Yeni Bay Bridge

Mil başına maliyeti 1 milyar doları geçen 2.6 milyar dolarlık proje, eyalet tarihinin en pahalı kamu yatırımı olarak gösteriliyor. Proje, kullanılacak 100.000 ton çelik ve 67.000 kişilik işgücü ile Batı Yarıkürede devam eden en büyük yatırım olacak.

Ve en önemlisi de sürücülere getirilen bir dizi sisimik avantaj: San Francisco körfezi tabanına çakılan yüzlerce çelik kazık üzerinde yükselen 180 metrelik ana ayak, deprem anında şok emici görevi üstlenecek. Böylelikle yeni köprü, Körfez bölgesinde beklenen büyük deprem için en güvenilir yapılardan birisi olacak.

66 yaşındaki mevcut köprü

Tabii şimdiki köprüyü kullananalar bu lükse sahip değiller.

İnşaat işleri geçtiğimiz ay başlamış olan köprünün beş yılda tamamlanması bekleniyor. Mevcut 66 yaşındaki köprünün ise büyük bir depreme dayanacak güçte tasarlanmamış olduğu ifade ediliyor.

12 yıl önce köprünün 60 mil güneyinde meydana gelen 7.1 büyüklüğündeki Loma Pieta depreminde, köprünün üst platformunun bir parçası çökmüş, bir sürücü hayatını kaybetmiş ve köprü dört hafta süresince kapalı kalmıştı.

Köprü acil olarak takviye edilerek bir miktar güçlendirildi. Kaliforniya Üniversitesi Berkeley'den sismoloji profesörü Bruce Bolt, 1989 Loma Prieta depreminde, köprünün kaldırabileceği yaklaşık 13cm'lik yatay deplasman eşiğinin geçildiğini belirtiyor. "Tabi o deprem oldukça uzakta meydana geldi. Köprü yakınlarında meydana gelebilecek büyük bir depremde o etkinin beş mislini beklememiz gerekir" diyor Bolt.

Yeni 2 ¼-millik köprü Yerba Buena Adası ile Oakland kıysı arasında yeralacak ve yanyana inşa edilecek iki gövdenin her birinde 5 şerit bulunacak. Yerba Buena'yı San Francisco'ya bağlayacak bölüm ise 2.6 milyar dolarlık projeye dahil değil.

Yeni köprü, mevcut köprünün kuzeyinde yeralacak ve tamamlanmasının ardından eski köprü yıkılacak.

Sacramento'dan müşavir firma temsilcisi Roy Imbsen, modern köprü tasarımının, eğilebilen fakat kırılmayan bir yapıyı öngördüğünü belirtiyor. Imbsen'in firması daha önce Golden Gate ve Benica-Martinez köprülerinin takviye edilmelerinde görev almış.

Eyalet Ulaştırma Dairesinden yeni köprünün proje müdürü Brian Maroney de, köprünün belli kısımlarının depreme karşı aynı şok emici otomobil tamponları gibi tasarlandığını söylüyor. "Pek çok kişi bunu neden yaptığımız anlamıyormuş gibi gözüküyor. Ama biliyoruz ki büyük bir depremde mutlaka hasar olacak; ve sanırız o hasarın nerede olacağını önceden bilmek daha iyi" diyor Maroney.

Dört parçadan meydana gelen ana ayak ve eski ile yeni köprünün temellerindeki faklar

Bu kavram en açık olarak, Yerba Buena adasının doğusundaki asma bölümü taşıyacak 182 metre yüksekliğindeki ayağın tasarımında ortaya çıkıyor. Tek parçaymış gibi dursa da aslında bu ana ayak dört parçadan oluşuyor. Bu parçalar biribirine 90 cm ile 180 cm arasında değişen çelik hatıllarla bağlanıyor.

Büyük bir depremde, bu hatılların "ceza"nın büyüğünü alacağı ama ana ayağa hiçbir hasar gelmeyeceği belirtiliyor. Kaliforniya Üniversitesi San Diego'nun yapı mekaniği anabilim dalı başkanı Frieder Seible da, tüm köprünün inanılmaz boyutlardaki hareketlere uygun tasarlandığını ifade ediyor.

Geçtiğimiz sonbahar, Seible yeni köprünün ne kadar itme ve çekme alabileceğini test etmiş.

Etki, hatıl kirişlerine ve diğer can alıcı olmayan bölgelere odaklanarak test edilen modelin, San Andreas fay hattında meydana gelebilecek 8 veya Hayward fay hattında meydana gelebilecek 7.5 büyüklüğündeki depremlerde açığa çıkacak enerjinin 2.5-3 katına dayanabildiği görülmüş.

Ulaştırma Dariesinden Maroney, hatıl kirişlerin bir diğer avantajının da trafiği kesmeden değiştirilebilir olmaları olduğunu belirtiyor. Loma Prieta depreminden sonra meydana gelen bir aylık kapatmandan ötürü, kayıp zaman ve ticaret olarak olarak yüzlerce milyon dolar kaybedildiği söyleniyor.

Asma köprünün doğusunda yeralan köprü ayaklarında da modern sismik tasarım örnekleri uygulanmış. Tüm bu ayaklar büyük bir depremde açığa çıkacak enerjiyi yıkılmadan emebilmek üzere tasarlanmışlar.

Daha pek çok teknolojik yenilik de Körfez çamurlarının içine gömülüyor.

Köprü 1930'larda ilk yapıldığı zaman, köprü ayaklarının altındaki silt ve kil tabakasının içine 45 cm çapında ve 26 metre uzunluğunda yüzlerce ahşap kazık çakılmıştı. Bu ahşap kazıklar halen işlevlerini sürdürmekteler.

Maroney temellerin altındaki zeminin son derece gevşek ve büyük depremler sırasında yer değiştirme eğilimli olduğunu belirtiyor. Bu nedenle yeni köprünün kazıkları yüz metre derinliğe çakılarak sert zemine ulaşacak şekilde tasarlanmışlar.

 

YapiWorld 24.02.2002

Yazdır