16.07.2001 -ENR- NewYork'un göbeğindeki yeni yeraltı şantieyesi çalışanlar tarafaından Carnegie Hole (Carnegie Deliği) ya da Carnegie Hell (Carnegie Cehennemi) olarak anılıyor. 5300 m3 mikalı şistten mamul kayanın delinmesi, oyulması, öğütülmesi veya patlatılmasından sonra ortaya çıkacak hacmin bir sanat eseri değerinde müzikhole dönüştürülmesi hiç şüphesiz bir İsviçre kol saatini, bando çalan bir madenin içinde onarmaya çalışmaktan farksız. Yani Türkçe deyimiyle iğne ile kuyu kazılıyor.

Polshek Mimarlık, New York'un ortaklarından Joseph L. Fischer "Carnegie Hall'u havaya kaldıramayacağımıza göre altındaki kayayı oymaktan başka çaremiz kalmıyordu" diyor ve ekliyor; "110 yaşında ve donatısız olarak inşa edilmiş yığma bir binanın maruz kalabileceiği vibrasyonlar düşünüldüğünde altındaki kayayı oymanın ne denli riskli ve pahalı bir iş olduğu ortaya çıkıyor".

Ön projelendirme çalışmaları sırasında, işi yapması planlanan temel inşaatında uzman şirketler, kayanın ancak 3 yılda çıkarılabileceğini iddia ederken, işi yapmaya hevesli müteahhit sayısı da oldukça azmış. Bu nedenle bina yönetimi bir tünel yapım şirketi aramaya karar vermiş.

Bu arayışların sonunda Schiavone Construction Co.,N.J ile anlaşmaya varılmış. Schiavone işi ciddi bir mühendislik prestij çalışması olarak ele almış. 22 aylık bir zaman diliminde işi bitirebileceğini söyleyen Schiavone, bina inşaatlarında tecrübesi olmamasına rağmen 19 milyon dolarlık işi alabilmiş. Bu iş kapsamı içinde kazı, yıkım, temeller, geçici mesnetler ve 3700 metre karelik konser salonunun çelik ve betonarmeden oluşan taşıyıcı sistemi var.

Şimdiden tünelin ucundaki ışık da görülmüş durumda. Bu ayın başında, yük aktarma sistemleri, 60x50 metrelik taban alanına sahip 8 katlı binanın altındaki kazı işlemleri tamamlanmış.

Bu işler sırasında gürültü ve vibrasyon nedeniyle salondaki öğleden sonra perfomanslarına ara verilirken çalışma saatleri de kısıtlanmak zorunda kalınmış.

Kayanın oyulması işi Ocak 2000'de başlamış. Kazının belirlenen sınırların dışına çıkmaması ve ortaya çıkacak vibrasyonun çevre yapılara zarar vermemesi için kazı alanının etrafına çepeçevre kuyular açılmış. Kayanın büyük bölümü hidrolik çekiçlerle kırılırken bazı yerlerde kimyasal çözücülerden de yararlanılmış. Sonunda şehir Yönetimi, çekiçlemeden daha az zararlı olabilceği gerekçesiyle kontrollü patlatma yöntemlerinin kullanılmasına izin vermiş ve bu yöntemle de 1150 m3 kaya parçalanmış. Patlatmalar özel olarak kurulmuş 6 sismograf ile izlenmiş.

Schiavone'nun Proje Müdürü Anthony Del Vesco ise bu işi "şişenin içinde gemi yapmak" olarak nitelendiriyor. İlk aşamada asansör şaftı tamalanarak şantiye sahasına inecek özel yapım asansör devreye sokulmuş. Asansör girişi sadece 3 metre yüksekliğinde ve 4 metre genişiliğinde. Binanın yanındaki kaldırıma açılan asansör için Del Vesco "lojistik açıdan inanılmaz" diyor. 20 ton kapasitesindeki asansör içeri giren ve çıkan tüm malzeme ve ekipmanı taşıyor.

İnşaat için kullanılan ekipmanlar da bu asansörün ölçülerine göre seçilirken bazı delgi cihazları da aşağıya demonte olarak indirilebilip orada monte edilmek zorunda kalmış.

Binanın orjinal çizimleri ya da as-built'leri elde olmadığı için rölevenin çıkarılması için tam iki yıl uğraşılmış.

Başlangıçta kolonlar için elle kazı yapılması planlanmışken, çok yavaş ilerleme üzerine, 5 metre derinliğinde kuyular açılıp beton enjeksiyon yöntemine geçilmesiyle sorun çözülmüş.

  

İşin en riskli safhalarından birini ise Sahnenin alt kısmının boşaltılması oluşturmuş. Sahneniyi destekleyen duvarlar ya kaldırılmış ya da zemine sabitlenerek takviye edilmiş. Sahneyi destekleyen döküm demir kolonların da kadırılması gerekmiş.

Sahnenin altı boşaltılmadan önce 10 metre boyunda ve 50 cm derinliğinde kirişler mevcut kolonların arasından geçirilip bir ucu mevcut yığma duvara sabitlenirken diğer ucu 25 metre uzunluğunda bir derin kirişe sabitlenmiş. Bu derin kiriş ise daha önceden içi betonla doldurulmuş çelik borulardan oluşan kolonlara yüklenmiş. Yeni salondaki düşey deplasmanların azaltıması için bu işlemler sırasında kullanılan kirişler bir ön-deformasyon işlemine tabi tutulmuş. Daha sonra kademeli olarak binanın yükü yeni kirişlere aktarılmış ve boşa çıkan eski kolonlar kesilmiş.

Carnegie Hall yönetimi toplam bütçe konusunda yorum yapmazken, açılış kapsam değişiklikleri ve bazı sürprizler nedeniyle Aralık 2002'ye sarkmış durumda. Tüm bu güçlükler yapının mimarı JAmes s.Polshek'in heyecanını hiç kaybettirmemiş. O hala tüm binanın müzikle dolacağı günü iple çekiyor.

 

 

YapiWorld 16.07.2001

Yazdır