Sorry, your browser doesn't support Java(tm). Şelale Evi 1937

05.09.2001- Gerçekleştirdiği 300'ü aşkın yapıyla 20.yy'ın başında mimarlığın yeni bir görünüme kavuşmasında etkili olan Frank Lloyd Wright (1867-1959), Organik Mimarlık adı verilen, doğal biçimlerden yola çıkarak iç ve dış mekanın bütünleşmesini temel alan bir mimarlığın ilkelerini ortaya koymuş, betonarmenin kullanım alanlarını geliştirerek Modern Mimarlık tarihininin en önemli kişiliklerinden biri olarak tarihe geçmiştir. New York'ta tasarladığı Guggenheim Modern Sanat Müzesi mimari gücünü tüm dünyaya kanıtlamıştır.

Wright 1937'de, Organik Mimarlığın simgesi Kaufmann Evi'ni (Mill Run yakınları Pensilvanya) gerçekleştirmişti. Doğal bir şelale üstüne konsollar yerleştirerek inşa edilmiş olduğu için Şelale Evi (Fallingwater) adı verilen bu yapı, strüktürel plastiğin dışa vurumu ilkesinin en iyi anlatımlarından biri olarak kabul edilmektedir.

Modernizmin bir sembolü olarak kabul edilen ve yılda 140.000 kişi tarafından ziyaret edilien Kaufmann Evi, inşa edilişinin 65.yılında çökme tehlikesi ile karşı karşıya. NewYork Times'ın 2 Eylül tarihli sayısında bildirildiğine göre, kirişlerde meydana gelen büyük çatlaklar ve bunlara bağlı sehimler nedeniyle döşemelerde de sehimler ciddi şekilde arttığından bu ünlü yapıt acilen onarıma alınıyor.

Bear Run Creek'te bir şelalein üzerine kurulmuş olan Kaufmann Evi'nin iç hacimleri de şelale gibi doğal olarak dere çakıllarının ve açalyaların üzerine dökülür halde tasarlanmış. Bir Wright eseri olarak, kargaşadan arındırılmış bir yalınlıkla tasarlanmış iç mekanlar ve mobilyalar ile Carolina At Kestanesi kaplamaları, ve Chrokee kırmızısı pencere çerçevelerinin tamamı kısa sürede önlem alınmadığı takdirde altından akan sulara karışabilir....

ONARIM İZLENEBİLECEK

Onarım maliyetleri yüksek görüldüğünden uzun süredir ertelenmiş olan güçlendirme faaliyetlerine Kasım ayında başlanması hedefleniyor. Tabii söz konusu yapı bir Frank Lloyd Wright eseri olduğundan onarım çalışmalarının bile alınacak özel tedbirlerle ziyarete açılması da gündeme gelmiş.

Kasım ayında başlayacak güçlendirme ve restorasyon çalışmalarının 11.5 milyon doları bulması bekleniyor. Güçlendirme çalışmalarında art germe yöntemi ile kirişlerdeki çatlaklar kapatılarak sehimler önlenecek.

KAUFMANN EVİNİN HİKAYESİ

Şelale Evi İnşaatı

Pittsburgh'un nüfuzlu kişilerinden Edgar Kaufmann için 1937 yılında inşa edilen bina şu anda yıllık 140.000 dolayında ziyaretçi çeken modern mimarinin ilk ürünlerinden biri.

İnşaat sırasında Wright'ın binanın döşemelerini daha rijid yapmak isteyen mühendislerle çok tartıştığı fakat sonuçta kendi inadıyla onları daha ağılaşacak konsolların aleyhine ikna etmeyi başardığı rivayet ediliyor. Ancak, bugün gelinen durum mühendislerin haklı olduğunun da bir göstergesi.

Yine de Şelale manzaralı bir ev isteyen müşterisine Wright çok daha fazlasını vermişti: Şelalenin üzerinde bir ev.

Bina, 1963 yılında Edgar Kaufmann'ın oğlu tarafından Batı Pensilvanya Eyaleti'ne bağışlandıktan sonra da halka açıldı. Şelale evi 1997 yılından beri dış görünüşünü son derece bozan makas sistemleri ile desteklenmekte.

 

GÜÇLENDİRME NASIL YAPILACAK?

70 yıllık bir yapının strüktürel sorun yaşaması pek çok mimar açısından o kadar da ciddi bir sorun olarak görülmüyor ve bu durumun binanın mimarlık tarihindeki değerini etkilemeyeceği belirtiliyor. Deneysel bir çalışmanın çağdaşlarının önünde zorlayıcığı özelliklerinin olmasının doğal olduğu ifade edilmekte.

Artgerme sisteminde kullanılacak çelik halatlar ile 4.65metre uzunluğundaki konsolları destekleyen kirişlerde oluşan çatlaklar giderilecek ve sehimler düzeltilecek. Açılacak kanallara döşencek kablolar grout(çimento şerbeti) enjekte edildikten sonra 200 tonluk bir kuvvetle gerilecek. Böylelikle oluşacak ek basınç konsol kirişlerdeki çekme çatlaklarını dengeleyecek.

Bu yöntem, New York'lu mühendis Robert Silman tarafından tasarlanmış. Silman'ın daha önce de Wright'ın tasarladığı binalardaki sorunlara aşina olduğu biliniyor. Şelale Evi Silman'ın altıncı Wright binası çalışması olacak.

Wright binalarında ortaya çıkan en önemli sorunlardan biri de çatı eğimlerinin son derece az olmasından ortaya çıkan akıntı problemleri olduğu iddia ediliyor. Ciddi kar yüküne maruz binaların bile son derece düşük eğimli çatılarla tasarlanmış olduğu da bilinen diğer bir gerçek.

Yine de Wright'ın binalarındaki strüktürel sorunların, asıl kaynağının O'nun gelişmeyi forse eden karakteri olduğu biliniyor. Wright için mimari açıdan "parlaklık" strüktürel sorunların her zaman çok önündeydi. Bu tercihin ürünü olarak ortaya çıkan Şelale Evi ancak "nefes kesici" olarak adlandırılabilir. Dışarıya doğru akan bir ırmak tarzında tasarlanmış iç mekanlar doğadaki herşeyle uyum içinde gözüküyor; birşey hariç: yerçekimi.

Şelale Evi Ana Salon

Bina, aslen bir çam ağacının kolları gibi bir merkeze bağlı bağımsız konsollardan oluşmakta. Ancak, Silman'ın detaylı çalışmaları sonucunda, üst katta yeralan ebeveyn odasının yükünün istenmedik şekilde binanın diğer bölümlerindekilerden daha kalın olarak imal edilen pencere kayıtları nedeniyle alt kattaki oturma odasına verildiği ortaya çıkarıldı. İstenmeyen bu etki Ana Kata taşımaması gereken yükleri iletiyor.

Ana kattaki ve üstündeki ebeveyn katındaki tersalar neredeyse 15cm'e kadar sehim yapmış durumda. Teraslardaki bu sehim binanın içinden farkedilemiyor, çünkü büyük olasılıkla sehimlerin büyük bölümü binanın inşaatı sırasında oluşmuş. Ancak mühendisler, bu terasları stabil bulmuyorlar.

Silman çalışmaları sırasında bir radar ve ultrasonik dalga hızı ölçen sistemlerden yararlanmış. Ultrasonic dalganın tepkilerinden kirişlerdeki içsel çatlakların boyutlarını da elde etmiş.

Binanın inşaatı sırasında Wright'ın dizaynı Pittsburgh mühendislerince yeterli bulunmayıp 40mm'lik donatının iki katına çıkarılması istendiğinde Wright Kaufman'a şöyle cevap vermiş:"Ben bu binaya senin veya herhangi bir ev sahibinin tahmin edebileceğinin çok ötesinde yatırım yaptım. Eğer güvenini kazananmamışsam projeyi cehennemin dibine atabilirsin!" Bu cevap karşısında Kaufmann güvenini ifade etmekle beraber, güçlendirme için ilave olarak getirilen donatıyı kullanmış. Silman'a göre bu ek yapılmasaymış binanın çoktan çökmüş olması gerekirmiş.

Şelale Evi arka görünüş

1 Nisan'da tamamlanması planlanan güçlendirme çalışmaları sırasında binaya bir de atıksu arıtma sistemi eklenecek. Bu çalışmalar sırasında, büyük ziyaretçi akınlarına cevap vermek üzere çevre patikalar için de bir peyzaj çalışması yapılacak. Bakım ve idari binalar da binadan uzaklaştırılacak. 11.5 milyon dolar bütçeli güçlendirme ve restorasyon çalışmalarının 4 milyon doları strüktürel güçlendirme çalışmalarına harcanacak.

Şelale Evi 1937 yılında tamamlandığında 155.000 dolara malolmuş olamsına rağmen, Kaufmann'ın ilk bütçesinin sadece 30.000 dolar olduğu biliniyor. Wright bu işten 8.000 dolar kazanmış.

Güçlendirme çalışmalarını izlemek üzere gelecek ziyaretçilerden talep edilecek ücret ise henüz açıklanmamış!

 

YapiWorld 05.09.2001

Yazdır